Dieta przy anemii. Co jeść, a jakich produktów unikać?

Autorka: Svitlana Slyvchenko, Ann Asystent Zdrowia

Anemia, znana również jako niedokrwistość, jest powszechnym problemem zdrowotnym, dotykającym znaczną część populacji. Istnieje wiele różnych przyczyn anemii, a jej leczenie często opiera się na zmianach w diecie. Co warto jeść przy anemii, a których produktów lepiej unikać? Wyjaśnia dietetyk Anna Kałuża.

W skali światowej szacuje się, że 1,62 miliarda osób cierpi na anemię, co stanowi około 25% całej populacji.

Dieta przy anemii: ważne składniki odżywcze

Svitlana Slyvchenko, Ann Asystent Zdrowia: Jakie składniki odżywcze są kluczowe dla osób cierpiących na anemię i dlaczego?

Anna Kałuża, dietetyk: Warto zacząć od tego, że wyróżniamy kilka rodzajów anemii, w których zalecenia będą się nieco różnić. Najczęściej mamy do czynienia z anemią z niedoboru żelaza, czyli niedokrwistością mikrocytarną. Przy tym rodzaju anemii główną uwagę skupiamy na spożyciu żelaza, a także składników wpływających na jego wchłanianie. Wśród czynników, które będą blokowały wchłanianie żelaza są fityniany, wapń i polifenole. Natomiast do tych, które będą zwiększały jego wchłanianie zaliczamy witaminę C oraz beta-karoten. Drugą najczęściej występującą formą anemii jest niedokrwistość z niedoboru witaminy B12 i kwasu foliowego, czyli niedokrwistość makrocytarna. W jej przypadku zwracamy uwagę na spożycie witaminy B12, czyli kobalaminy oraz witaminy B9, czyli kwasu foliowego.

Pobierz bezpłatną aplikację Ann Asystent Zdrowia i zadbaj o swoje zdrowie już dziś!

Dieta przy anemii: jakie produkty jeść?

Czy istnieją produkty spożywcze, które powinny być szczególnie uwzględnione w diecie osób z anemią? Jakie są alternatywne źródła żelaza dla osób, które nie mogą spożywać mięsa?

W przypadku niedokrwistości z niedoboru żelaza powinniśmy zwrócić szczególną uwagę na produkty spożywcze będące źródłem tego składnika. Wyróżniamy zwierzęce źródła żelaza hemowego, które charakteryzuje się dużą wchłanialnością w organizmie. Stopień wchłanialności jest szacowany na ok 20-25% i zaliczamy do nich źródła pokarmowe. M.in. takie jak mięso i podroby, ryby i owoce morza a także jajka. 

W pożywieniu znajdziemy również roślinne źródła żelaza niehemowego, o znacznie mniejszej wchłanialności rzędu 5-10%. Możemy je znaleźć w pełnoziarnistych produktach zbożowych, nasionach roślin strączkowych, orzechach i nasionach oraz warzywach, takich jak buraki, szpinak, czy natka pietruszki. 

Natomiast mając do czynienia z niedokrwistością makrocytarną powinniśmy zwiększyć spożycie produktów spożywczych odzwierzęcych. W tym takich jak nabiał, ryby, jaja czy też mięso i podroby, będących źródłem witaminy B12, a także nasion roślin strączkowych (soczewica, ciecierzyca, groszek, fasola), warzyw krzyżowych (kapusta, jarmuż, brokuł), zielonych warzyw liściastych, warzyw takich jak burak, czy szparagi, zawierających foliany.



Dieta przy anemii: nasiona roślin strączkowych musimy moczyć

A jakich produktów warto unikać w trakcie anemii?

Powinniśmy ograniczyć czynniki, które będą blokowały wchłanianie żelaza. Fityniany zawarte w zbożach, orzechach i nasionach strączkowych ograniczają wchłanianie żelaza niehemowego. Może zmniejszyć jego negatywny wpływ poprzez zastosowanie fermentacji, kiełkowania oraz moczenia. Są to procesy, które aktywują działanie fitazy – enzymu rozkładającego kwas fitynowy. Z praktycznych wskazówek polecam wybieranie pieczywa na zakwasie oraz dodawanie kiszonek do produktów będących źródłem żelaza niehemowego. 

Ziarna, orzechy i nasiona roślin strączkowych powinniśmy moczyć w temperaturze 45-65 stopni w wodzie z dodatkiem soku z kiszonych ogórków. Fasolę czy inne nasiona roślin strączkowych powinniśmy moczyć 8 godzin. Natomiast orzechy ok. 15-30 min, a zboża co najmniej 24 godziny. Po moczeniu wylewamy wodę i nalewamy świeżej. Do kanapek, sałatek lub zup możemy dodać kiełki brokuła, rzodkiewki, czy też lucerny.

Wapń ma na tyle silne działanie hamujące wchłanianie żelaza, że będzie ono ograniczało zarówno żelazo hemowe, jak i niehemowe. Nie powinniśmy zatem łączyć produktów będących źródłem żelaza z mlekiem i produktami mlecznymi.

Polifenole, które znajdziemy w czerwonym winie, herbacie, kawie, kakao i niektórych warzywach i owocach, mają również działanie blokujące wchłanianie żelaza pochodzącego ze źródeł roślinnych. 

Dieta przy anemii - jakie produkty jeść
Żelazo powinniśmy suplementować tylko w przypadku stwierdzonego niedoboru lub na zlecenie lekarza, gdy jest się w grupie osób narażonych na jego niedobór; Fot. Tatjana Baibakova / Shutterstock.com

Anemia w ciąży a dieta

Svitlana Slyvchenko, Ann Asystent Zdrowia: Anemia w ciąży – co jeść? Czy dieta się różni?

Anna Kałuża, dietetyk: Anemia w ciąży jest stosunkowo częstym zjawiskiem. Nawet 40% przyszłych mam może mieć problem z obniżoną ilością hemoglobiny lub liczbą erytrocytów we krwi. Ma to związek z faktem, że organizm ciężarnej musi wyprodukować 20-30% więcej krwi, by wspomóc tym samym prawidłowy rozwój płodu. W związku z tym zwiększeniu ulega zapotrzebowanie organizmu kobiety na żelazo, witaminę B12 oraz kwas foliowy.

Dieta dla kobiet w ciąży z niedokrwistością powinna spełniać ogólne założenia diety dla osób cierpiących na anemię. Natomiast z wykluczeniem produktów przeciwwskazanych w trakcie ciąży, czyli mleka niepasteryzowanego, serów na bazie mleka niepasteryzowanego (sery pleśniowe, feta, camembert), surowych lub niedogotowanych jaj, surowego lub wędzonego mięsa (tatar, szynka parmeńska). Jak również surowych ryb oraz tych drapieżne, bo kumulują w sobie metale ciężkie (tuńczyk, miecznik, łosoś), owoców morza (krewetki, ostrygi, przegrzebki, ślimaki, ośmiornice), a także podrobów.

Dieta przy anemii: suplementacja żelaza 

Czy warto suplementować żelazo?

Żelazo powinniśmy suplementować tylko w przypadku stwierdzonego niedoboru lub na zlecenie lekarza, gdy jest się w grupie osób narażonych na jego niedobór. Przyjmowanie preparatów żelaza powinno być rozważone, a dawkowanie dopasowane indywidualnie. Mało kto zdaje sobie sprawę z tego, jakie są skutki nadmiaru żelaza w organizmie. Przyjmowanie żelaza może wywołać bóle brzucha, wzdęcia oraz zaparcia. Jeżeli poziom tego pierwiastka jest zbyt wysoki, pojawiają się problemy z sercem, stawami, trzustką i wątrobą. Może to doprowadzić nawet do cukrzycy czy marskości wątroby. Co więcej, nadmiar żelaza jest przyczyną zaburzeń hormonalnych i sprzyja rozwojowi choroby nowotworowej. Zdecydowanie nie powinniśmy przyjmować żelaza w formie suplementu na własną rękę. 

Produkty bogate w żelazo
Jakie produkty są bogate w żelazo? Antonina Vlasova/ Fot. Shutterstock

W przypadku wystąpienia anemii wynikającej z niedoboru jakiegokolwiek składnika — czy to żelaza, czy też witaminy B12 lub kwasów foliowych — wskazana jest suplementacja. Ich niedobór wskazuje bowiem na to, że nie dostarcza się ich odpowiednich ilości wraz ze spożywanym pokarmem. Suplementowanie może okazać się czymś mogącym pomóc szybko i skutecznie. Warto przy tym pamiętać, by sięgać tu wyłącznie po środki sprawdzone, najwyższej jakości, ale też podawać je w odpowiednich ilościach. 

Serwis / aplikacja Ann dokłada wszelkich starań, aby treści składające się na zawartość serwisu były ścisłe i poprawne. Prezentowana treść jest dostarczana jedynie w celach informacyjnych lub edukacyjnych. W żadnym zakresie nie zastępuje i nie może być utożsamiana z konsultacją czy poradą lekarską.

Więcej ciekawych materiałów w Ann:

0 Komentarzy

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *